Patxi Ormazabal, egunero bezala, goizeko seiretan jeiki zen Pasaiako Victorio Luzuriaga lantokira lanera joateko.
Peoia izanik,
beribil marka desberdinetako burdinurtuko motor-blokeak, tresna baten bidez
esmerilatzea zen bere eguneroko lana. Benetan oso lan neketsu eta arriskutsua
zen: alde batetik, blokeekin erretzeko arriskua, bestetik, lanpostuko
tenperatura altua. Baita ere, askatzen ziren kondarrengatik musuko bat eraman
beharra, eta guzti hori gutxi balitz, silikosisa izateko arriskua. Lantegiko
arduradunei bost axola zitzaien. ”Toxizitate-prima” kaxkar bat eman eta kitto!
Egun lainotsu
hartan, ohizkoa zuenez, bakarrik gosaldu zuen. Mirenek nahiago zuen lehenengo
otordua seme-alabekin egitea, zortzirak aldera, eskolara joateko jeikitzen
zirenean. Hala ere, egun horretan, lehenago jaiki zen eta muxu bat eman
ondoren, hala esan zion bere senarrari:
—Patxi, agian orain
ez da une egokiena, baina lanetik etorri eta gero, serioski hitz egin beharko
dugu gure etxeko ekonomiari buruz. Nik ezin dut gehiago egoera hau jasan!
—Ados nago zurekin,
Miren. Gaur arratsaldean lanetik etorri eta gero, hitz egingo dugu. Lasai egon,
honetatik ere aterako gara, ziur!
Arratsaldean,
haurrak telebista ikusten zeuden bitartean, Mirenek familiaren egoera ekonomiko
larriaren berri eman zion Patxiri. Nahiko garbi azaldu zion, aspaldi, behartuta
zegoela, ohiko dendetan, zorrak utzita, erosketak egitera. Berak ekartzen zuen
soldatarekin ezinezkoa zela familiaren gastuak pairatzea eta derrigorrez
irtenbide bat bilatu behar zutela.
—Patxi, zer edo zer
egin beharko dugu. Aukera bat izan daiteke, nik beste nonbaiten garbiketa lanak
egitea. Beste aukera: zuk beste lanbide bat aurkitzea, duzun soldata eskasa
beste batekin osatzeko.
—Nik ere mila
buelta eman dizkiot egoera honi eta uste dut irtenbide bat aurkitu dudala.
Antxon, nere lagun minarekin, hitz egin dut eta proposamen bat egin dit:
berarekin Igeldoko arkaitzetara joatea arrantza egitera. Berak dioenez oso leku
aproposa da arrantzan egiteko. Leku arriskutsu samarra da, baina gutxienez,
hamar kilo arrokako lupi eta korrokoi arrantzatu daitezke egunero. Salmenta bermatuta
dago eta prezio onean, bai Donostiako jatetxe batzuetan, eta bai
Iparraldekoetan.
Nik proposatutakoa
oso ondo iruditu zitzaion Mireni eta aurrera egitea erabaki genuen ardoz
betetako edalontziekin topa egin eta gero.
Arrantzarako
kanaberarik ez nuelako Antxonek proposatu zidan, hilberri baten ondoren, gauez,
Maria Cristina parkera joatera, pareta bateko zirrikituetatk igaro eta berak
ezagutzen zuen banbuz betetako kanaberadi batetan, bost metroko kanabera sendo
batzuk hartzea.
Hala egin genuen
handik hamar egunetara, eta bere furgoneta aparkatu eta gero, hurbildu
ginenean, zeruaren kontra antzematen ziren banbuen silueta bereziak ikusi
genituen, baita haiek, bere hostoen bidez egiten zuten xuxurla paregabea ere
entzuten genuen, eta halaber, usaitu genuen kanaberadi osoan zabaltzen zen
ezetasunaren usain goxoa.
Antxonek ekarritako
matxete zorrotz batzuekin hasi ginen, banbuak mozteko asmoz, baina berehala
konturatu ginen ezinezkoa izango zela, hain gogorrak ziren eta! Hala beharrez
erabaki genuen egokiago izango zela ekarritako zerra batzuk erabiltzea. Ordu
erdi luze kosta zitzaigun kanabera bakoitza zerratzea. Izerdi franko botata,
azkenean lortu genituen gure gustuko lau banbu kanabera, bakoitza bost metrokoa
gutxi gora behera.
Adaxka eta hosto
guztiak kendu ondoren, banaka-banaka kargatu genituen Antxonek ekarritako
furgoneta zahar hartan. Momentu horretan, lasaitu ederra hartu genuen! Atseden
pixka bat, ur txurruta pare bat eta inork ikusi gabe, poliki poliki, abiatu
ginen Donostia aldera gure eginkizuna bukatutzat emanda.
Hurrengo egunetan,
lanetik irten eta gero, hasi nintzen arroketara joaten nere lagun minarekin.
Honek, pazientzia osoz, aste pare batean, benetako arrantzale bihurtzeko ikasi
behar diren trikimailu guztiak irakatsi zizkidan.
Emaitzak berehala
somatu ziren eta, handik gutxira, hasi nintzen arrai kopuru dexente
harrapatzen, ia egunero. Arrats aldera, arrantza bukatu eta ilundu baino lehen
Alde Zaharreko jatetxe ezagun batzuetara joaten ginen eta han, jabeengandik,
prezioarengatik errieta egin gabe, arraien truke diru mordoxka bat jasotzen
genuen. Gero, adostu bezala, erdibitzen genuen lortutako dirutza. Basoerdi pare
bat edan eta etxe aldera abiatzen ginen merezitako afaria jatera.
Batzuetan gehiago,
beste batzuetan gutxiago, baina, askotan arrantzaren bidez lortzen nuen
“soldata”, nere lantokikoa baina handiagoa izaten zen. Guzti honen ondorioz,
etxean diru sarrera gehigarri bat hasi zen sartzen eta, zorionez, horrekin gure
egoera ekonomikoa asko hobetu zen, Mirenen pozerako.
Hurrengo
hilabeteetan honela jarraitu nuen, eguneroko betebeharra bezala. Baina tamalez,
zorigaiztoko batzuei gertatzen zaigun bezala, gure une zoriontsuak berehala
zapuztu ziren. Sei hilabete pasa eta gero, egun batean arroketan deskuidu bat
izan nuen. Arroketatik erori eta ondorioz ospitalera joan, plaka batzuek atera,
eta sendagilearen diagnostikoa: eskubiko hankaren peronea hautsita nuen. Hiru
hilabeteko baja, igeltsoa eta guzti.
Arrantza utzi behar
izan nuen eta baita fabrikan baja hartu ere. Nere diru sarrera murriztu egin
zen berriro eta, hori gutxi balitz, sendagileak debekatu egin zidan arroketan
ibiltzea.
Egoera horren
aurrean, arrantza hain arriskutsua ez den beste leku batean egin behar nuela
lan erabaki nuen. Hori zela eta, nere lagun Antxonek Urumea ibaian, Kursaal
Zubian, arrantza egitea proposatu zidan. Horretarako, berak hitz egin beharko
zuen, han, egunero, egoten ziren arrantzaleekin. Nere egoera penagarria azaldu
eta bere lagunei baimena eskatu zien, nik beraiekin ibaiko korrokoiak
arrantzatzeko. Eta, nola ez, hori ere lortu zuten.
Nahiz eta korrokoi
horien elikadura oso ona ez izan, garai hartan Urumea ibaira egiten ziren
isurketak kontuan hartuta, harrera ona izaten zuten Frantziako jatetxe
batzuetan eta erraz saltzen ziren, nahiko prezio onean.
Mireni nere
erabakia aipatu nionean, galdetu zidan ea ez zitzaizkidan barneak ausikitzen
horrela jarduteagatik korrokoiak zer jaten zuten jakinda. Neri, egia esanda, ez
zitzaidan hau besterik esatea bururatu: Begi itsuak…!